Wiciadur:Termau

Oddiwrth Wiciadur, y geiriadur rhydd.
Jump to navigation Jump to search
Torchlight help.png

Dyma restr o dermau, geirfa ac ymadroddion a ddefnyddir yn y prosiect hwn.
Trwy glicio ar y dolenni glas, byddwch yn mynd yn syth i'w dudalen berthnasol.

Cynnwys y dudalen: A B C Ch D Dd E F Ff G Ng H I J L Ll M N O P Ph R Rh S T Th U W Y

A[golygu]

B[golygu]

  • b - cenedl enw benywaidd.
  • berf - gair sy'n dynodi gweithred neu weithgarwch.
  • bratiaith - Yn dynodi iaith sy'n unigryw i bwnc neu broffesiwn penodol. Iaith a ystyrir yn gwrs neu'n anweddus.

C[golygu]

  • CC - Cyn Crist.
  • categori - Casgliad o gofnodion, a ddefnyddir i gategoreiddio neu grwpio cofnodion sydd yn debyg o ran cystrawen (e.e. enwau Cymraeg, ansoddeiriau Saesneg)
  • Cofnod - tudalen sy'n cynnwys esboniad neu ddiffiniad o air neu ymadrodd.
  • cyfartal - Ffurfdroad, neu ffurf wahanol, o ansoddair y gellir ei gymharu. Defnyddir y ffurf gyfartal i ddynodi fod rhywbeth "yr un mor... a..." e.e. Roedd y ddau fachgen cyn daled a'i gilydd.
  • cymaradwy - (am ansoddair) yn medru cael ei gymharu gyda ffurfiau cymharol, cyfartal ac eithaf sydd â'r terfyniadau -ach, -ed a -af. Enghreifftiau: tal, talach, cyn daled, talaf. Ni ellir cymharu rhai ansoddeiriau, megis dyddiol ac eraill.
  • cymharol - ffurfdroad, neu ffurf wahanol, o ansoddair y gellir ei gymharu. Gan amlaf, cyfeiria at rywbeth sydd "yn fwy na" ond nid "y mwyaf" (gweler hefyd y radd eithaf). Ni ellir cymahru rhai ansoddeiriau e.e. dyddiol, ychwanegol, arall a.y.b.
  • cysefin - Anooddair yn ei ffurf fwyaf naturiol, h.y. ansoddair na sydd wedi cael ei newid o gwbl.

Ch[golygu]

D[golygu]

  • d - Gair diryw.
  • dyddiedig - Gair neu ymadrodd a oedd arfer cael ei ddefnyddio'n gyffredin, ond sydd bellach yn anffasiynol; e.e. hoyw yn yr ystyr "lliwgar" neu "hapus", wireless wrth gyfeirio at "radio".

Dd[golygu]

E[golygu]

F[golygu]

Ff[golygu]

  • ffigurol - Nid yn llythrennol. Yn aml pan ddefnyddir geiriau ag ystyron trosiadol e.e. "mochyn" am berson barus, neu'r "Goron" i gyfeirio at y frenhiniaeth.
  • ffurfiol - Disgrifia gyd-destun lle bo'r dewis o eiriau a chystrawen wedi'u cyfyngu i'r termau ac iaith a dderbynir gan ysgolheigion a sefydliadau swyddogol fel yr iaith fwyaf addas a phriodol. Yn aml, bydd termau anffurfiol (yr iaith a ddefnyddir mewn iaith lafar) yn anaddas mewn amgylchiadau ffurfiol.

G[golygu]

  • g - cenedl enw gwrywaidd.

Ng[golygu]

H[golygu]

  • hynafol - Gair na sydd yn cael ei ddefnyddio bellach ond gellir dod o hyd iddo o hyd mewn rhai testunau modern (e.e. cyfieithiadau o'r Beibl). Gan amlaf maent yn ddealladwy i bobl ddysgedig. Er enghraifft, mae efe a hyhi yn rhagenwau hynafol er mai'r term cyfoes fyddai ef neu hi. Mae hynafol yn derm cryfach na dyddiedig, ond nid yw cyn gryfed a darfodedig.

I[golygu]

J[golygu]

L[golygu]

Ll[golygu]

M[golygu]

N[golygu]

O[golygu]

P[golygu]

  • Pwll tywod - tudalen wag y gellir ei defnyddio er mwyn arbrofi a gweld sut y bydd eich cyfraniad yn edrych.

Ph[golygu]

R[golygu]

Rh[golygu]

  • rhifadwy - Disgrifia enw a ellir ei ddefnyddio â'r fannod (y, yr neu 'r yn Gymraeg) a chyda rhifau, ac felly mae ganddo ffurf luosog. Gwrthwynebair: anrhifadwy.

S[golygu]

T[golygu]

  • tafodieithol - Amdano neu'n ymwneud â tafodiaith. Iaith lafar na sydd ieithyddol safonol.
  • talfyriad - Ffurf fyrrach o air e.e. pan fod llythrennau cychwynnol geiriau'n cael eu defnyddio, acronymau. Mae a.y.b. yn dalfyriad o ac yn y blaen.
  • Tudalen sgwrs - tudalen a ddefnyddir er mwyn codi cwestiwn neu drafodaeth am gynnwys cofnod.

Th[golygu]

U[golygu]

W[golygu]

Y[golygu]

Mae'r cofnod hwn yn eginyn. Gallwch helpu iddi dyfu.