gwythïen

Cymraeg

Gwythiennau’r braich (1)

Cynaniad

• yn y Gogledd: /ˈɡʊɨ̯θɪ/
• yn y De: /ˈɡʊi̯θɪ/

Geirdarddiad

Ffurf unigolynnol ar gwythi, lluosog yr anarferedig gŵyth b ‘gwythïen; ffrwd, cornant, ffos’ o’r Frythoneg *wēttā ‘cors, ffrwd’ o bosib o’r gwreiddyn Indo-Ewropeg *u̯ei̯h₁- ‘gwywo’ fel yn y Cymraeg gwyw, edwi. Cymharer â’r Gernyweg gooth ‘sianel; piblinell; gwythïen’ a’r Llydaweg gwazh ‘nant; ffrwd melin’; ymhellach â’r Wyddeleg féith ‘giewyn, gwythïen’.

Enw

gwythïen b (lluosog: gwythiennau, gwythi)

1. (anatomeg) Pibell waed sy’n cludo gwaed diocsigenedig o’r capilarïau yn ôl i’r galon.
2. (mwynyddiaeth) Haenen o arian, glo, ayb.

Gwrthwynebeiriau

• rhedweli

Termau cysylltiedig

• tarddeiriau: diwythïen, gwythiennaidd, gwythiennig, gwythiennog, gwythïennu
• cyfansoddeiriau: gwythienwaith, mamwythïen
• gwythïen fach
• gwythïen y gwddf
• gwythïen fesenterig
• gwythïen bortal
• gwythïen bortal hepatig
• gwythïen hepatig
• gwythïen iliag
• gwythïen arennol
• gwythïen fwyn

Cyfieithiadau

Almaeneg: Ader b, Vene b Cernyweg: gwythien b, gooth b Eidaleg: vena b Ffrangeg: veine b Gaeleg yr Alban: cuisle b Groeg: φλέβα (fléva) b Gwyddeleg: féith b, cuisle b Iseldireg: ader g

Llydaweg: gwazhienn b Pwyleg: żyła b Saesneg: vein Sbaeneg: vena b